أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
303
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
كه : اگر بموسى و بتوراة ايمان نياوريد و شرايط او كار نبنديد اين كوه بسر شما فرو آريم ايشان روى بر زمين نهادند و بنيمهء روى و يك چشم در كوه نگاه ميكردند و اين قصّه در سورة البقره رفته است و چون بيت المقدّس رسيدند بدرى از درهاى او ؛ گفتند : درى بود نام او ايليا ، ايشان را گفتيم كه : به اين در در رويد سجده كننده يعنى سجده كنيد و آمرزش خواهيد ايشان سجده نكردند و از پشت آن در در شدند و بجاى [ حطّه ] « حنطه » گفتند و ايشان را گفتيم كه : در روز شنبه تعدّى مكنيد در ماهى گرفتن و ازيشان درين چيزها عهدى گران و مغلّظ گرفتيم . [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 155 تا 156 ] فَبِما نَقْضِهِمْ مِيثاقَهُمْ وَ كُفْرِهِمْ بِآياتِ اللَّهِ وَ قَتْلِهِمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ قَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْها بِكُفْرِهِمْ فَلا يُؤْمِنُونَ إِلاَّ قَلِيلاً ( 155 ) وَ بِكُفْرِهِمْ وَ قَوْلِهِمْ عَلى مَرْيَمَ بُهْتاناً عَظِيماً ( 156 ) پس بنقض عهد و شكافتن ميثاق كه ايشان كردند و بكفرى كه بآيات خداى آوردند و بكشتن ايشان پيغمبران را بنا حقّ و بگفتار ايشان كه دلهاى ما در غلاف و پوشش است يا دل ما وعاء علم است بدين سببها بود كه ما ايشان را لعنت كرديم و عذاب بر ايشان واجب گردانيديم آنگه گفت كه : بلكه خداى مهر كرد و علامتى پديد آورد بر دلهاى ايشان بكفر ايشان تا فريشتگان « 1 » بدان بشناسند مؤمن را از منافق و كافر و آن چيزى باشد كه منع ايمان نكند نبينى كه گفت : [ فَلا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا ] ايمان نيارند مگر اندكى ؛ اگر مانع بودى منع كردى اندك را و بسيار را ، و بكفر آوردن ايشان و گفتن ايشان بر مريم دروغى بزرگ ، و [ بهتان ] دروغى باشد كه خداوندش از آن بى خبر بود چون بشنود مبهوت و متحيّر گردد و بهتان مريم را آن بود كه گفتند كه : او زنا كرده است و از بهر آن عظيم خواند كه او بيگناه و بى خبر بود . [ سوره النساء ( 4 ) : آيات 157 تا 158 ] وَ قَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَ ما قَتَلُوهُ وَ ما صَلَبُوهُ وَ لكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَ إِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ اتِّباعَ الظَّنِّ وَ ما قَتَلُوهُ يَقِيناً ( 157 ) بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً ( 158 )
--> ( 1 ) - - فريشته لغتى است در فرشته .